Jak zostać przedsiębiorstwem społecznym?

W grudniowym artykule „(Nowe) Wytyczne dla przedsiębiorstwspołecznych” napisałem o prowadzonej przez Departament EkonomiiSpołecznej i Pożytku Publicznego (przy MRPiPS) nowej liście przedsiębiorstw społecznych. Tamten artykuł został poświęcony formalnemu bałaganowi, który jest wynikiem braku ustawowej (= powszechnie obowiązującej) definicji przedsiębiorstwa społecznego (w skrócie PS) w Polsce. Pomimo tego lista funkcjonuje, gromadzi dane przedsiębiorstw i stale zwiększa swoją bazę. Ponieważ tematem bloga są przede wszystkim zagadnienia praktyczne, to ten wpis traktuje o tym co należy zrobić, by zostać wpisanym na rządową listę przedsiębiorstw społecznych.  

Przede wszystkim należy spełnić formalne przesłanki wpisane do wytycznych Ministerstwa Rozwoju i Finansów nr MR/2014-2020/18(04). W wytycznych mamy definicję PS zaraz na początku w tzw. słowniczku (Rozdział 3 pkt. 28), zgodnie z którą koniczne jest:

1. prowadzenie działalności gospodarczej zarejestrowanej w KRS, realizowanej w formie not for profit (dlaczego nie non profit –czytaj tutaj);
2. zachowanie wyodrębnienia rachunkowego (odrębna księgowość) tej działalności;
3. oddzielenie działalność PS w sposób organizacyjny od innych działań statutowych lub zwykłych gospodarczych; np. poprzez zapewnienie: odrębnej kadry, administracji, dokumentów; w zależności od charakteru tej działalności będzie to różny stopień odrębności, przykładowo pracownik podmiotu powinien mieć wyodrębnione zadania w PS i pozostałej sferze działań – o ile pracuje w obu).

Definicja komplikuje powyższy stan poprzez umożliwienie funkcjonowania PS bez działalności gospodarczej, o ile ich działalność związana jest z:

• działalnością odpłatną pożytku publicznego (Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie),
• działalnością oświatową  (Prawo oświatowe),
• działalnością kulturalną (Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej).

Czy nie jest to za szeroki zakres? Moim zdaniem jest, ale ten artykuł dotyczy zagadnień praktycznych więc zostawiam to pytanie na marginesie 😉  

4. Celem tej działalności musi być integracja społeczna i zawodowa osób z kolejnego punktu. Należy więc dążyć do społecznego działania na rzecz tych osób i pomocy im nie tylko poprzez zatrudnienie, ale również inne działania wspierające;
5. odpowiedni poziom zatrudnienia:

• 50% osób wykluczonych społecznie i zawodowo (szczegółowe
  wymienienie w Rozdziale 3, ust. 28, pkt. a), ppkt. i)),
• lub 30% osób niepełnosprawnych (szczegółowe
  wymogi w Rozdziale 3, ust. 28, pkt. a), ppkt. i));   

6. alternatywnym celem do pkt. 4 (wówczas wymóg zatrudnienia osób wskazanych wyżej spada do 20%) może być realizacja usług społecznych świadczonych lokalnie lub usług opieki nad dziećmi do lat 3 lub wychowania przedszkolnego;
7. zakaz dystrybucji zysku lub nadwyżki bilansowej (= not for profit), jeżeli zysk wystąpi należy przeznaczyć go na: 

• inwestycje,
• reintegrację zawodową i społeczną,
• lokalną działalność pożytku publicznego;

8. demokratyczne zarządzanie = pracownicy współzarządzają. Oznacza to, że w statucie (umowie lub innym dokumencie założycielskim) PS należy wprowadzić mechanizmy udziału pracowników (ich reprezentantów) w zarządzaniu (np. udział w walnych zgromadzeniach, miejsce w radzie fundacji, obowiązek konsultacji itp.);
9. Ograniczenie wynagrodzenia (też zarządu) do 1,5 krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw GUS (dla ciekawych obecnie to około 7100 zł brutto);   
10. Zatrudnienie minimum 3 osoby (¼ etatu lub 120 godzin na 3 miesiące na umowie cywilnoprawnej).
 

Co oznacza, że jeżeli stowarzyszenie, fundacja, spółka z o.o. lub spółka akcyjna chcą zdobyć rządowy status PS muszą spełnić wszystkie powyższe wymogi. Wbrew pozorom nie jest to już tak proste jak w przypadku „zwykłych” ekonomicznych PS. W ramach prowadzonej działalności zawodowej miałem już doświadczenie w takich przekształceniach i muszę stwierdzić, że wymagają sporej dokładności i przemyślenia wprowadzanych zapisów. Może się bowiem okazać, że łatwo zwiążemy \ sobie ręce lub wprowadzimy nierealne w naszym obszarze reguły. Wszystkich zainteresowanych takimi zmianami zapraszam do współpracy w ramach kancelarii 4NGO.